origjina e njeriut

Te domosdoshme e kemi te shikojme te kaluaren qe ta verejme sa perpara ka shkuar evolucioni i trupit te njeriut, mendjes dhe kultures.Shumica e ngjarjeve gjate 6 milion viteve jane zhvilluar me fshehtesi mbuluese.Historianet kane arritur te shikojne disa mira vite ne te kaluaren ne fillimin e shkrimit dhe sheniminin e te dhenave historike. Arkeologet shikojne pak me larg ne te kaluaren,duke germuar mbeturinat e civilizimeve te lashta dhe çvarrosjen e te vdekurve. Edhe perkunder kesaj kemi nje pamje te zbehte per te kaluaren tone. Para 6 milion vitesh pyjet afrikane ishin shtepia e majmunit njeri,i cili sigurisht ka qen shum i ngjajshem me shpimanzin.Si shimpanzi,rregullisht ka hypur dhe ka kaluar shume kohe ne dru dhe ndoshta ka patur mundesi te bej 2 ose 3 hapa.Ndoshta ka perdorur disa vegla.Rreth 5 miloin vite me pare lloji u nda ne dy grupe.Grupa e par mbeti ne pyjet tropikal te Afrikes dhe nga ai u zhvillua shimpanza dhe kusheriri i tij i afert bonobo.Grupa e dyte u aftesua te jetoj ne toke dalengadale filloj te ece drejte dhe u zgjerua ne savanet.

PLANETA E HOMINIDEVE

Perfaqesuesit e atij lloji te cilet filluan te jetojne ne toke ishin anetaret e pare te deges se famijles se majmuneve njeri,te njohur si '' hominid ''.Ajo eshte grupa qe na perfshin edhe ne.Megjithate,me vone ky klasifikim korigjuar dhe mbushur per ti perfshire te gjithe majmunet pa bisht dhe hominidet.Si rrezulltat i kesaj , paraardhesit tane,prej kohes qe u ndan nga shimpanza me se shumti quhen hominid.Pleontologet e kan lene anash teorine qe ecjen tone te drejte e ka inicuar truri i madh qe ti ken duart e lira per perpuninimin e veglave.Ne fakt, paraardhesit tone kane ecur ne dy kembe para 4 a 5 miloin vitesh me pare kur truin nuk e kan patur me te madh se sa shimpanzi.Truri keshtu si eshte sot,nuk ka ardhur ne shprehje deri para 40 000 vitesh. Megjithate , deriateher 99% e historise tone eshte pas nesh.

TE MBIJETUARIT E VETEM

Shkencetaret me kohe e kane verejtur lidhjen ne mes nesh dhe llojeve te tjera te hominideve.Me gjetjen e shum fosileve,ne hapsir u paraqiten shum pamje te ndryshme.Evolucioni i njeriut duket si nje labirint i gershetuar ne te cilin eshte shume e veshtire te gjendet lidhja ne mes tipeve.Nje nder zbulimet e medha eshte edhe ajo qe historia e jetes tone eshte e mbushur plote me mossuksese dhe humbje.Te gjithe bashkekohesit e paraardhesit tone jane zhdukur,duke e lene homo sapiensin te mbijetuarin e vetem.Te dhenat na paralajmerojne se lloijin tone se shpejti e pret fati i njejte,zvoglimi i numrit te pergjithshem te banoreve.mbeturiat e fosileve zbulojne se te afermit tane kane jetuar para 30 000 viteve ndersa disa grupe me te vogla kane jetuar pak me gjate.Siç duket secila kulture ka predikimet e veta per mitin e majmunit njeri.

PREJ KU E KEMI PREJARDHJEN

Ne disa kultura mendohet se zoti pernjeheresh e ka formuar boten:shum te krishtere mendojne se Adamin dhe Even e ka formuar Zoti para 6000 viteve.Ne shoqeri te tjera besohet se bota eshte zhvilluar ne rruge organike si fetusi ne miter ose si prindet te paraqitur si qiell dhe toke.Aborixhianet Australian besojne se bota eshte krijuar nga paraardhesit mitologjik te endrrave.Sipas mitologjis krishtero-hebraike fuqi mbinatyrore na ka bere me te fuqishem nga bimet dhe shtazet e tjere.

HAPI I MADH

Historia e njeriut eshte histori e shume zhvillimeve.Me mijera,madje miliona vjet nuk ka ndodhur azgje e rendesishme,qe pas saj ndonje zbulim ose gershetim i cuditshem i ngjarjeve ka sjellur me shpejtesi zhvillimin e njerzimit.Nje hap i till ka qen i paralajmeruar para 40 000 viteve kur jane paraqitur kultura,shkenca dhe veglat me te persosura.Ne europ revolucioni kulturor sillet ne lidhje me njeriun kromanjon vizatimet e te cilit i kane zbukuruar shpellat ne Francen jugore dhe Spanjen veriore.Disa shkencetare kane supozuar se shkak per kete ka qen zhvillimi i gjuhes,vetedija,por ky supozim nuk eshte perkrahur shume.Baza e jeteses se paraardhesit tone ishte gjuetia dhe mbledhja e fryteve qe ka zgjatur deri para 10 000 viteve,kur ndodhi edhe nje hap tjeter i madh.

FILLIMI I CIVILIZIMIT

Ne mbarim te periodit te fundit njerzit ne bote më kishin mesuar ti zbusin dhe ti ruajne kafshet dhe te kultivojne bime.Zhvillimi i bujqesis i ka nxitur ndodhit qe e kane transformuar shoqerin njerezore.Njerezit i kane formuar vendbanimet e para,a menaxhimi i mir i ushqimit ka sjellur deri te rritja e numrit te banoreve dhe ne formini e qyteteve.Jeta qytetare ka sjellur ne ndarjen e punes dhe ne zbulime te reja.Megjithate te dhenat tregojne se bujqit e pare kane pasur shendet me te dobet se paraardhesit e tyre nomad.Kane jetuar ne kushte te mbingarkuara te banimit dhe ne vende jo te shendetshme dhe jane ushqyer me disa bime te gjalla.Gjithashtu jane paraqitur ndarje edhe ne shoqeri: nje numer i vogel pronaresh te tokave jetonin ne menyre luksoze ndersa pjesa tjeter e pupullsis me perpjekje te medha punonte neper ara.

Tags: vivamus nibh in augue praesent